สหรัฐฯ-อิหร่านยังห่างไกลข้อตกลงยุติสงคราม แม้กาตาร์เร่งเปิดโต๊ะไกล่เกลี่ย

แม้ความพยายามทางการทูตจะเดินหน้าอย่างต่อเนื่อง แต่จุดยืนระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่านกลับแทบไม่ขยับเข้าหากัน การเจรจาเพื่อยุติสงครามที่มีกาตาร์รับหน้าที่คนกลางยังคงเผชิญทางตัน เมื่อคู่ขัดแย้งต่างยึดผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์จนไม่อาจประนีประนอม ส่งผลให้ความหวังต่อการบรรลุข้อตกลงสันติภาพยังเลือนราง

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านเปิดเผยต่อสำนักข่าวรอยเตอร์ในวันอังคาร ช่วงเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2026 ยืนยันว่าอิหร่านและสหรัฐฯ ยังอยู่ห่างไกลจากข้อตกลงยุติสงคราม แม้รัฐบาลกาตาร์จะพยายามเร่งประสานเพื่อหาทางออกร่วมกันและสกัดการยกระดับความขัดแย้ง ท่าทีดังกล่าวสะท้อนชัดว่าการพบหารือไม่อาจการันตีความคืบหน้า และความมุ่งมั่นของคนกลางยังไม่อาจทะลวงเงื่อนไขเชิงโครงสร้างที่ผูกปมไว้แน่นหนา

การทูตเดินหน้า ทหารเปิดฉากโจมตี

สถานการณ์ในสนามรบตอกย้ำความเปราะบางของโต๊ะเจรจาอย่างชัดเจน โดยช่วงข้ามคืนที่ผ่านมา สหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีเกาะเกชม์ของอิหร่าน พุ่งเป้าทำลายระบบขีปนาวุธแบบพื้นสู่อากาศซึ่งฝ่ายสหรัฐฯ ระบุว่าถูกนำมาใช้โจมตีเป้าหมายของตน เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ยืนยันว่าปฏิบัติการนี้ทำไปเพื่อป้องกันตนเอง ขณะที่เจ้าหน้าที่อีกรายชี้แจงว่าเป็นการโจมตีในขอบเขตจำกัด และไม่ได้ส่งสัญญาณว่าจะหวนกลับสู่การสู้รบเต็มรูปแบบ

ทว่าฝั่งอิหร่านยังคงเคลื่อนไหวในทิศทางเตรียมความพร้อมทางยุทธศาสตร์ โดยสำนักข่าวแชนแนลนิวส์เอเชียรายงานภาพถ่ายของ มาจิด อัสการิปูร์ จากสำนักข่าวเอเชียตะวันตก (ดับเบิลยูเอเอ็นเอ) เผยแพร่ผ่านรอยเตอร์ ปรากฏภาพสมาชิกกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามหรือไออาร์จีซี ขณะปฏิบัติหน้าที่ ณ ศูนย์ฝึกทางทหารสำหรับประชาชน บริเวณจัตุรัสทาจริช ในกรุงเตหะราน ชี้ให้เห็นว่าแม้คณะผู้แทนจะนั่งเจรจา แต่ภายในประเทศยังคงตรึงกำลังรับมือสงครามที่ไม่แน่นอน

แรงบีบทางการเมืองกับขีดจำกัดของคนกลาง

บทบาทของกาตาร์ดำเนินไปท่ามกลางแรงกดดันรอบด้าน ซีเอ็นบีซีรายงานว่า คณะเจรจาของอิหร่านและคนกลางกาตาร์ได้หารือร่วมกันเพื่อหาแนวทางยุติสงครามระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ขณะที่เดอะนิวยอร์กไทมส์รายงานว่า บรรดาประเทศแถบอ่าวเปอร์เซียต่างเตรียมรับมือกับความเป็นไปได้ที่สงครามอิหร่านจะปะทุขึ้นอีกระลอก ท่ามกลางบรรยากาศทางการเมืองในวอชิงตันที่จับตาการตัดสินใจของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์

บริบททางการเมืองของสหรัฐฯ กลายเป็นตัวแปรสำคัญที่บีบให้กาตาร์ต้องเร่งจังหวะประสานงาน แต่ขณะเดียวกันกลับรอนทอนความยืดหยุ่นของคู่กรณี เพราะไม่มีฝ่ายใดยอมลดเพดานข้อเรียกร้องด้านความมั่นคงในช่วงเวลาที่เดิมพันทางการเมืองพุ่งสูง โต๊ะเจรจาจึงกลายสภาพเป็นเพียงพื้นที่หยั่งเชิง มากกว่าการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์อย่างแท้จริง

ความขัดแย้งของสองมหาอำนาจในเวลานี้จึงติดหล่มการประเมินกำลัง ตราบใดที่วอชิงตันและเตหะรานยังใช้ปฏิบัติการทางทหารสร้างอำนาจต่อรอง แทนที่จะปรับยุทธศาสตร์ไปสู่การลงนามในข้อตกลงที่มีผลผูกพันจริง ผลลัพธ์จากการไกล่เกลี่ยของกาตาร์จึงอาจทำได้เพียงประวิงเวลาชั่วคราว ก่อนที่แรงปะทะระลอกใหม่จะปะทุขึ้นอีกครั้ง