เป้าคุ้มครองทะเลปี 2030 ส่อสะดุด ซีกโลกใต้แบกภาระหนัก ไร้เงินทุนหนุนจริง

เวทีเจรจาระดับโลกมักเผชิญบททดสอบเดิมซ้ำแล้วซ้ำเล่า เมื่อเป้าหมายสวยหรูบนแผ่นกระดาษไม่อาจขับเคลื่อนงานอนุรักษ์ให้เดินหน้าได้จริง หากปราศจากทรัพยากรสนับสนุนอย่างเป็นรูปธรรม ล่าสุดในการประชุมสมัชชาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพของสหประชาชาติ หรือ COP17 ณ ประเทศอาร์เมเนีย รัฐมนตรีและนักอนุรักษ์แนวหน้าต่างนำความกังวลร่วมกันขึ้นมาส่งสัญญาณเตือน ท่ามกลางเส้นตายปกป้องโลกที่บีบกระชั้นเข้ามาทุกขณะ โดยเฉพาะเป้าหมายคุ้มครองผืนดินและผืนน้ำให้ได้ร้อยละ 30 ภายในปี 2030 ที่กำลังตกอยู่ในภาวะชะงักงัน เนื่องจากเม็ดเงินสำหรับกลุ่มประเทศในซีกโลกใต้ยังคงสะดุดหยุดลงกลางคัน

กลุ่มประเทศในซีกโลกใต้ตกอยู่ในภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกมาโดยตลอด แม้ดินแดนเหล่านี้จะเป็นแหล่งความหลากหลายทางชีวภาพที่สำคัญที่สุดของโลก ทว่ากลับต้องแบกรับภาระตรวจตราและดูแลระบบนิเวศทางทะเลตามลำพัง รายงานจาก Dialogue Earth ชี้ให้เห็นว่า อุปสรรคสำคัญของการพิทักษ์มหาสมุทรไม่ได้เกิดจากการขาดความมุ่งมั่นของบุคลากรในพื้นที่ แต่เกิดจากระบบการเงินระหว่างประเทศที่ไม่สามารถส่งผ่านทุนสนับสนุนลงมาได้จริง

ภาระบนผืนน้ำกับงบประมาณที่แห้งขอด

ภาพสะท้อนชัดเจนที่สุดปรากฏบนแนวชายฝั่งทางตอนใต้ของประเทศอาร์เจนตินา บริเวณทะเลปาตาโกเนียนอกชายฝั่งชูบุต ซึ่งมีเขตอนุรักษ์ทางทะเลขนาด 3,000 ตารางกิโลเมตรในแถบปาตาโกเนีย อาซูล พื้นที่ดังกล่าวเป็นถิ่นอาศัยสำคัญของฝูงนกออยสเตอร์แคตเชอร์และเพนกวินมาเจลลัน ดังที่ เอสเตรยา เอร์เรรา เคยบันทึกภาพไว้ แต่นักอนุรักษ์แนวหน้าอย่าง มาเรียนา คาสซินี จากองค์กร รีไวลด์ดิง อาร์เจนตินา ทราบดีว่า การปกป้องผืนน้ำอันกว้างใหญ่ไม่อาจทำได้เพียงแค่ขีดเส้นเขตแดนเหมือนอุทยานบนบกอย่างโยเซมิตีในสหรัฐอเมริกา ผืนทะเลไม่มีรั้วกั้น การทำงานจริงจึงต้องพึ่งพาเชื้อเพลิง เรือตรวจการณ์ กำลังเจ้าหน้าที่ และเครื่องมือวิทยาศาสตร์ที่มีค่าใช้จ่ายต่อเนื่องมหาศาล

โจทย์ใหญ่ที่ประชาคมโลกเลี่ยงที่จะพูดถึงคือความไม่สมดุลระหว่างภาระกับอำนาจต่อรอง ฝั่งประเทศพัฒนาแล้วคาดหวังให้ซีกโลกใต้รักษาระบบนิเวศทางธรรมชาติไว้เป็นกันชนฟื้นฟูโลก แต่กระบวนการจัดสรรงบประมาณกลับติดขัด ล่าช้า และเต็มไปด้วยเงื่อนไขซับซ้อน รัฐมนตรีจากกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาที่เข้าร่วมประชุมในอาร์เมเนียจึงต้องการมากกว่าเพียงคำสัญญาทางการทูต นั่นคือเงินทุนที่ไหลเข้าสู่พื้นที่ปฏิบัติงานจริงอย่างต่อเนื่อง

ตัวเลขเป้าหมายกับบททดสอบในพื้นที่จริง

แม้เวทีระหว่างประเทศจะพยายามเสนอแนวคิดและกลไกการระดมทุนรูปแบบใหม่ แต่ช่องว่างระหว่างข้อตกลงในการประชุมกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในน่านน้ำยังคงห่างไกล การปักหมุดสัดส่วนร้อยละ 30 ภายในปี 2030 กลายเป็นแรงกดดันที่บีบให้ประเทศกำลังพัฒนาต้องเลือกระหว่างการนำงบประมาณที่มีอยู่อย่างจำกัดไปแก้ปัญหาปากท้อง หรือนำมาแบกรับภาระดูแลระบบนิเวศของโลกโดยปราศจากผู้ช่วยแบ่งเบาต้นทุน

ความตึงเครียดนี้ไม่อาจคลี่คลายด้วยการเพิ่มคำมั่นสัญญาใหม่บนเอกสาร ประสิทธิผลของการอนุรักษ์ไม่ได้ชี้วัดด้วยตัวเลขร้อยละในที่ประชุม หากแต่วัดจากความพร้อมของเขตอนุรักษ์ 3,000 ตารางกิโลเมตรในชูบุตและน่านน้ำอื่นๆ ในซีกโลกใต้ว่ามีงบประมาณและเครื่องมือพอที่จะทำงานได้จริงหรือไม่ ตราบใดที่สายพานเงินทุนระดับโลกยังไม่ส่งมอบทรัพยากรถึงมือผู้ปฏิบัติงานแนวหน้า หมุดหมายปี 2030 ย่อมเป็นเพียงเส้นตายที่ตอกย้ำความล้มเหลวเดิมของประชาคมระหว่างประเทศ