ค่าระวางเรือพุ่งซ้ำเติมญี่ปุ่น จ่อขึ้นราคาอาหารรอบใหม่หลังแบกต้นทุนไม่ไหว

ระบบครัวและอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารของญี่ปุ่นพึ่งพาความแม่นยำของระบบขนส่งมาโดยตลอด ทว่าความแม่นยำนั้นตั้งอยู่บนสมมติฐานที่เปราะบาง ว่าวัตถุดิบและเชื้อเพลิงข้ามมหาสมุทรจะไหลเวียนไม่สะดุด แต่เมื่อไรที่ค่าระวางเรือบรรทุกน้ำมันพุ่งสูง ทั้งโรงงานผลิตและครัวเรือนแทบไม่เหลือพื้นที่ให้ซับแรงกระแทก

สำนักข่าว Nikkei Asia รายงานว่า ญี่ปุ่นกำลังเตรียมรับมือกับคลื่นการขึ้นราคาอาหารระลอกใหม่ โดยมีชนวนเหตุสำคัญจากค่าระวางเรือบรรทุกน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว สำหรับประเทศที่ต้องนำเข้าพลังงานและวัตถุดิบอาหารมหาศาล ค่าขนส่งทางทะเลที่แพงขึ้นไม่ได้กระทบแค่ตัวเลขในเอกสารชิปปิ้ง แต่ส่งแรงกดดันตรงสู่สายการผลิต ตั้งแต่ต้นทุนเชื้อเพลิงเดินเครื่องจักร ไปจนถึงการกระจายสินค้าขึ้นชั้นวางจำหน่าย

กลยุทธ์ปรับสูตรถึงทางตัน ผู้ผลิตหมดทางยื้อ

ช่วงที่ผ่านมา ผู้ผลิตอาหารและร้านอาหารในญี่ปุ่นงัดสารพัดวิธีมาตรึงราคาหน้าร้าน ทั้งปรับสูตร ลดขนาดบรรจุภัณฑ์ หรือหันมาใช้กระบวนการแปรรูปที่ประหยัดพลังงานลง วิธีเหล่านี้ช่วยพยุงราคาได้เพียงชั่วคราว เพราะการปรับเปลี่ยนทางเทคนิคย่อมมีขีดจำกัด เมื่อต้นทุนหลักอย่างค่าระวางเรือขยับขึ้นพร้อมกันทั้งระบบ ช่องว่างในการประหยัดต้นทุนจึงหมดลงอย่างเลี่ยงไม่ได้

แรงกดดันในเส้นทางขนส่งทางทะเลไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ ความปั่นป่วนในระบบเดินเรือโลกทำให้เรือบรรทุกต้องเผชิญค่าใช้จ่ายที่บวมขึ้น ทั้งเบี้ยประกันภัยความเสี่ยงและการเปลี่ยนเส้นทางเดินเรือ ค่าใช้จ่ายส่วนเกินเหล่านี้จึงถูกส่งต่อเป็นทอดๆ มายังปลายทางอย่างไม่อาจปฏิเสธ

ภาระตกถึงผู้บริโภค เมื่อกำไรบางจนถอยไม่ได้

ฝั่งผู้บริโภค แม้เงินเฟ้อด้านอาหารจะกลายเป็นเรื่องชินตา แต่ความคุ้นชินไม่ได้แปลว่ากำลังซื้อจะทนทานตามไปด้วย พฤติกรรมจับจ่ายเริ่มชะลอตัว ผู้คนเลือกซื้ออาหารพร้อมทานและวัตถุดิบจำเป็นอย่างระมัดระวังมากขึ้น ขณะที่ข้อเสนอให้ผู้ผลิตยอมเฉือนกำไรเพื่อรักษาลูกค้าก็แทบเป็นไปไม่ได้แล้วในเวลานี้ เพราะกำไรในอุตสาหกรรมอาหารบางจนไม่เหลือเนื้อให้เฉือนอีกต่อไป

สุดท้ายแล้ว ปัญหานี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าผู้ประกอบการจะหาทางปรับลดต้นทุนได้เร็วแค่ไหน แต่อยู่ที่ข้อจำกัดเชิงโครงสร้างซึ่งยังไม่ได้รับการแก้ไข การพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานระยะไกลยังคงเป็นจุดเปราะบางสำคัญ ตราบใดที่ค่าระวางเรือยังผันผวน คลื่นการขึ้นราคาอาหารในญี่ปุ่นครั้งนี้จะไม่ใช่ระลอกสุดท้าย และภาระย่อมหนีไม่พ้นผู้บริโภคที่ปลายโต๊ะอาหาร