ไอคอนสยามจัดแสดงเรือพระราชพิธี ชวนคนไทย-ต่างชาติ สัมผัสความงามประเพณีไทย

กรุงเทพมหานคร – กองทัพเรือไทย ร่วมกับไอคอนสยาม สถานที่สำคัญริมแม่น้ำเจ้าพระยา เตรียมจัดนิทรรศการ “Colors, A Reflection of Creation: The Royal Barge Procession” เพื่อเชิญชวนสาธารณชน นักเรียน นักศึกษา รวมถึงผู้เยี่ยมชมทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ให้ได้เรียนรู้เกี่ยวกับกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค การจัดแสดงจะมีขึ้นระหว่างวันที่ 28 กันยายน ถึง พฤศจิกายน ณ ไอคอนลักซ์ ชั้น M ของไอคอนสยาม

กระบวนพยุหยาตราทางชลมารคเป็นหนึ่งในประเพณีสำคัญของไทย ผู้จัดงานระบุว่าประเพณีนี้สะท้อนประวัติศาสตร์ ศิลปะ หัตถศิลป์ และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาติที่สืบทอดกันมายาวนาน นิทรรศการนี้ยังเป็นการนำเสนอเบื้องต้น ก่อนที่จะมีพระราชพิธีแห่ผ้าพระกฐินทางชลมารคในปี 2026

การนำประเพณีเก่าแก่ซึ่งเปี่ยมด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม มาจัดแสดงในพื้นที่ศูนย์การค้าขนาดใหญ่อย่างไอคอนสยาม ย่อมก่อให้เกิดคำถามว่า การเข้าถึงที่ง่ายขึ้นนี้มาพร้อมกับผลกระทบในด้านใดบ้าง การจัดแสดงในเชิงพาณิชย์ อาจช่วยให้คนจำนวนมากเข้าถึงความรู้เกี่ยวกับเรือพระราชพิธี เช่น เรือสุพรรณหงส์ เรือนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ ๙ เรืออนันตนาคราช และเรืออเนกชาติภุชงค์ ซึ่งเป็นเรือพระราชพิธีสำคัญที่ผู้จัดงานกล่าวถึง

“Colors, A Reflection of Creation: The Royal Barge Procession”

อย่างไรก็ตาม การจัดนิทรรศการลักษณะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยปราศจากต้นทุนแฝง ผู้ที่ได้ประโยชน์โดยตรงจากการจัดงานย่อมเป็นผู้จัดงานเอง ซึ่งในที่นี้คือ กองทัพเรือไทยและไอคอนสยาม ซึ่งมีโอกาสเสริมสร้างภาพลักษณ์และดึงดูดผู้คนให้มายังสถานที่ของตน คำถามที่น่าสนใจคือ ประโยชน์ที่ได้จากมิติการเข้าถึงและประชาสัมพันธ์ที่เพิ่มขึ้นนั้น คุ้มค่ากับต้นทุนเชิงวัฒนธรรมที่อาจเกิดขึ้นหรือไม่

ประโยชน์และคำถามต่อมิติทางวัฒนธรรม

การจัดแสดงในศูนย์การค้าอาจช่วยให้เยาวชนและนักท่องเที่ยวต่างชาติ ซึ่งอาจไม่เคยมีโอกาสสัมผัสประเพณีเหล่านี้ในบริบทดั้งเดิม ได้รับรู้ถึงความสำคัญและคุณค่าทางศิลปะ ความร่วมมือลักษณะนี้ จึงเป็นโอกาสที่จะรักษาและเผยแพร่มรดกให้คนรุ่นหลัง โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่ผู้คนมีวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป การนำเสนอในรูปแบบที่เข้าถึงง่าย อาจเป็นกุญแจสำคัญในการทำให้ประเพณีเหล่านี้ยังคงมีความเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของผู้คนในยุคปัจจุบัน

แต่ในอีกมุมหนึ่ง การจัดแสดงมรดกทางวัฒนธรรมในพื้นที่เชิงพาณิชย์ อาจเสี่ยงต่อการลดทอนความศักดิ์สิทธิ์หรือความขลังของประเพณีลง การจัดแสดงในรูปแบบที่เน้นความงามทางกายภาพของเรือและประวัติศาสตร์ โดยอาจขาดมิติทางจิตวิญญาณหรือพิธีกรรมที่มาพร้อมกับกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคจริง อาจทำให้ผู้ชมรับรู้เพียงเปลือกนอกมากกว่าแก่นแท้ นิทรรศการนี้ถูกนำเสนอโดย The Thaiger ซึ่งเป็นสื่อที่เน้นข่าวสารทั่วไป ย่อมสะท้อนมุมมองที่เน้นการประชาสัมพันธ์มากกว่าการวิเคราะห์เชิงลึก

ใครเป็นผู้แบกรับต้นทุน?

หากมองในมุมของต้นทุนทางกายภาพและทรัพยากร กองทัพเรือไทยและไอคอนสยามย่อมมีส่วนรับผิดชอบหลัก แต่ในแง่ของต้นทุนเชิงคุณค่า ใครเป็นผู้แบกรับ? คือสาธารณชน ที่อาจได้รับข้อมูลและประสบการณ์ที่ไม่สมบูรณ์นัก หรือเป็นตัวประเพณีเอง ที่อาจถูกปรับเปลี่ยนไปตามบริบทของการนำเสนอ การนำเสนอประเพณีอันศักดิ์สิทธิ์และเก่าแก่ในพื้นที่ที่เน้นการบริโภค สะท้อนแนวโน้มของการ “แปลงสภาพ” มรดกทางวัฒนธรรมให้กลายเป็น “สินค้า” ทางการท่องเที่ยวและดึงดูดความสนใจ ซึ่งในท้ายที่สุด ผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดอาจเป็นตัวตนและความหมายอันลึกซึ้งของประเพณีนั้น ที่อาจถูกกลืนกินไปกับการจัดแสดงที่มุ่งเน้นความสวยงามและเข้าถึงง่าย โดยมองข้ามมิติทางจิตวิญญาณและความศักดิ์สิทธิ์ที่ฝังรากลึกในสังคมไทย