จากบ้านที่กำลังจมสู่แผ่นดินใหม่: ชะตากรรมผู้ลี้ภัยสภาพภูมิอากาศจากตูวาลู

โอ๊คแลนด์, นิวซีแลนด์ – ละอองเกลือซัดเข้าใบหน้าขณะฉันยืนอยู่บน Manukau Heads ลมเย็นคุ้นเคยพัดจากทะเลแทสมัน แต่สำหรับ Laleika Tofiga วัย 48 ปี ซึ่งมาจาก Nanumea ประเทศตูวาลู ลมของนิวซีแลนด์นี้ช่างแตกต่างจากความอบอ้าวอันคุ้นเคยของบ้านเกิดเธออย่างสิ้นเชิง "ที่นี่แผ่นดินมั่นคง ไม่ได้หายไปกับน้ำขึ้นน้ำลง" เธอเล่าให้ฉันฟัง เสียงของเธอเจือปนด้วยความโล่งใจและความเจ็บปวดที่ไม่อาจปฏิเสธได้ ขณะที่เราจิบชาร้อนด้วยกันที่บ้านหลังเล็กๆ ในMāngere Laleika เป็นหนึ่งในชาวตูวาลูหลายร้อยคนที่แสวงหาที่ลี้ภัยในนิวซีแลนด์ การอพยพของพวกเขาเป็นเครื่องยืนยันอันน่าตกใจถึงวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้น

ตูวาลู ชาติเกาะในหมู่เกาะโพลินีเซียซึ่งมีพื้นที่ต่ำ กำลังเผชิญภัยคุกคามทางกายภาพ ด้วยระดับความสูงเฉลี่ยไม่ถึงสองเมตรจากระดับน้ำทะเล มันกำลังจมลงอย่างแท้จริง การกัดเซาะชายฝั่ง การปนเปื้อนน้ำจืดด้วยน้ำเค็ม และพายุที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ กำลังทำให้บางส่วนของหมู่เกาะไม่สามารถอยู่อาศัยได้ สถิติที่น่าขนลุกระบุว่า การศึกษาในปี 2021 คาดการณ์ว่า ภายในปี 2100 พื้นที่ 95% ของตูวาลูอาจจมอยู่ใต้น้ำจากการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล หากไม่มีการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลกอย่างจริงจัง สำหรับประชากร 11,000 คน นี่ไม่ใช่สถานการณ์ในอนาคต แต่เป็นความจริงที่เกิดขึ้นแล้ว

นิวซีแลนด์เป็นจุดหมายปลายทางสำหรับผู้อพยพชาวตูวาลูมานานแล้ว ส่วนใหญ่ผ่านวีซ่า Pacific Access Category (PAC) ซึ่งเสนอเส้นทางสู่การพำนักถาวรสำหรับชาวเกาะแปซิฟิกจำนวนจำกัดในแต่ละปี อย่างไรก็ตาม ระบบโควตานี้ ซึ่งปัจจุบันกำหนดไว้เพียง 150 ตำแหน่งสำหรับชาวตูวาลูต่อปี เป็นเพียงหยดน้ำเมื่อเทียบกับคลื่นยักษ์ที่กำลังจะมาถึง "มันคือการจับฉลาก ไม่ใช่ทางออก" ดร. Alisi Vete ผู้เชี่ยวชาญด้านการย้ายถิ่นฐานจากมหาวิทยาลัยโอ๊คแลนด์กล่าวอย่างมีเหตุผล เมื่อฉันซักถามถึงประสิทธิภาพของโครงการ PAC "เรากำลังพูดถึงประเทศที่ในไม่ช้าจะถูกบังคับให้ย้ายประชากรทั้งหมด แต่เรากลับปฏิบัติต่อมันราวกับการย้ายถิ่นฐานทางเศรษฐกิจเท่านั้น"

คลื่นแห่งการพลัดถิ่นที่เพิ่มขึ้น

ความท้าทายสำหรับผู้ที่เดินทางมาถึงนั้นยิ่งใหญ่มาก ฉันได้ไปเยี่ยมชมโบสถ์คริสต์ตูวาลูใน Onehunga ซึ่งเป็นศูนย์กลางที่คึกคักซึ่งสายสัมพันธ์ทางภาษาและวัฒนธรรมเป็นจุดยึดเหนี่ยวที่สำคัญ ที่นี่ เด็กๆ ที่พูดภาษาอังกฤษได้อย่างคล่องแคล่วเล่นเคียงข้างผู้สูงอายุที่ประสบปัญหาด้านภาษา ช่องว่างระหว่างวัยขยายกว้างขึ้นจากการพลัดถิ่น การเข้าถึงที่อยู่อาศัยราคาไม่แพง การดูแลสุขภาพ และการจ้างงานที่มั่นคง เป็นการต่อสู้ที่ต่อเนื่อง หลายคนทำงานที่มีค่าแรงต่ำ ส่งเงินกลับไปยังญาติที่ยังคงอยู่บนเกาะ ติดอยู่ในวงจรของการพึ่งพาอาศัยกัน

ฟิจิ ซึ่งเป็นเพื่อนบ้านในแปซิฟิกอีกประเทศหนึ่ง ก็กำลังกลายเป็นทางเลือกสำคัญในการย้ายถิ่นฐานเช่นกัน แม้จะใช้แนวทางที่แตกต่างกัน ข้อตกลง 'เส้นทางฟิจิ-ตูวาลูสำหรับการเคลื่อนย้ายสภาพภูมิอากาศ' ที่ลงนามในปี 2023 เป็นแบบจำลองที่ก้าวหน้า มันเสนอสถานะผู้พำนักถาวรแก่ผู้อพยพที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศจากตูวาลู โดยมีสิทธิในการอาศัย ทำงาน และศึกษาในฟิจิ โดยยอมรับอย่างชัดเจนว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นปัจจัยขับเคลื่อน "นี่ไม่ใช่การกุศล แต่เป็นการแสดงออกถึงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันและความมองการณ์ไกลในระดับภูมิภาค" ท่านทูต Filimone Waqabaca แห่งฟิจิกล่าวในระหว่างการบรรยายสรุปออนไลน์ที่ฉันเข้าร่วมเมื่อเร็วๆ นี้ "การปฏิเสธศักดิ์ศรีและสถานะทางกฎหมายของผู้ลี้ภัยสภาพภูมิอากาศ คือการปฏิเสธหลักฐานทางวิทยาศาสตร์" จุดยืนเชิงรุกนี้แตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับการดำเนินการที่ล่าช้าของประชาคมระหว่างประเทศ

"โลกพูดถึงการปรับตัว แต่สำหรับเราแล้ว การปรับตัวหมายถึงการย้ายถิ่นฐานทั้งชีวิตของเรา" — Kaito Taavau ผู้นำชุมชนตูวาลู, สุวา

ปัญหาทางกฎหมายและหน้าที่ทางศีลธรรมที่เร่งด่วน

กรอบกฎหมายระหว่างประเทศสำหรับการพลัดถิ่นที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศยังคงไม่สมบูรณ์ อนุสัญญาว่าด้วยผู้ลี้ภัยปี 1951 ไม่ได้ครอบคลุมถึงผู้ที่หนีภัยพิบัติทางสิ่งแวดล้อมโดยตรง ทำให้ผู้คนหลายล้านคนตกอยู่ในสุญญากาศทางกฎหมาย แม้ว่าเอกสารทางวิชาการบางฉบับจะเสนอการตีความที่สร้างสรรค์ โดยยืนยันว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สามารถ เป็นสาเหตุของการประหัตประหารหรือความขัดแย้งได้ แต่ข้อโต้แย้งดังกล่าวแทบไม่ค่อยมีน้ำหนักในศาลตรวจคนเข้าเมืองจริง สุญญากาศทางกฎหมายนี้ทำให้รัฐต่างๆ เช่น นิวซีแลนด์และฟิจิ ต้องจัดการกับปัญหานี้แบบทวิภาคี ซึ่งมักจะเป็นกรณีๆ ไป

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แนวคิดเรื่อง 'การทูตสภาพภูมิอากาศ' ได้รับความสนใจมากขึ้น แต่ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมสำหรับผู้ที่เปราะบางที่สุดยังคงมีจำกัด การถกเถียงที่ COP28 เกี่ยวกับการระดมทุนเพื่อชดเชยความเสียหายให้ความหวังริบหรี่ แต่ในความเป็นจริงแล้ว คำมั่นสัญญาต่างๆ ค่อยๆ เป็นรูปเป็นร่างช้ามาก ขณะที่ฉันขึ้นเครื่องบินกลับ ทิ้งให้ Laleika ใช้ชีวิตใหม่ในโอ๊คแลนด์ ฉันครุ่นคิดถึงความไม่ยุติธรรมอย่างลึกซึ้ง ชาวตูวาลู ซึ่งมีส่วนทำให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลกน้อยมาก กำลังจ่ายราคาแพงที่สุด การเดินทางของพวกเขาคือสัญญาณเตือนล่วงหน้า คือภาพตัวอย่างของอนาคตที่ผู้คนอีกนับล้านจะต้องถูกบังคับให้ออกจากบ้านเกิด ประชาคมระหว่างประเทศต้องก้าวข้ามวาทศิลป์ และนำนโยบายที่ครอบคลุมและมีมนุษยธรรมมาใช้ – ไม่ใช่ในฐานะความเมตตา แต่เป็นพันธะทางศีลธรรมที่เร่งด่วน ก่อนที่ประเทศทั้งประเทศจะกลายเป็นเพียงเชิงอรรถในประวัติศาสตร์