กฎหมายโฆษณาแอลกอฮอล์ไทยกับขอบเขตที่จำกัด

การชี้แจงล่าสุดจากรัฐมนตรีสาธารณสุขของประเทศไทย นายแพทย์พัฒนา พรหมพัฒน์ เกี่ยวกับการปรากฏตัวของลิซ่า สมาชิกวง Blackpink ในรายการโทรทัศน์ต่างประเทศ เป็นการสังเกตการณ์ที่ชัดเจนว่ากฎระเบียบปัจจุบันจัดการกับการเผยแพร่ในระดับสากลอย่างไร นายแพทย์พัฒนากล่าวว่าช่วงที่ลิซ่านำเสนอเครื่องดื่มที่ทำจากเบียร์ไทย โซจู และสไปรท์ ไม่ได้ละเมิดกฎหมายโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของไทย การตัดสินใจนี้อิงตามข้อเท็จจริงสองประการ: ช่วงดังกล่าวถูกถ่ายทำและออกอากาศในต่างประเทศ และการกระทำของลิซ่าถือเป็นเรื่องส่วนตัว ไม่ได้แสดงเจตนาเพื่อโฆษณาผลิตภัณฑ์

การตีความนี้ ซึ่งรายงานโดย The Thaiger เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569 ตอกย้ำถึงความแตกต่างในการทำงานภายในตัวกฎหมายเอง นายแพทย์พัฒนาระบุว่ากฎหมายไทยห้ามการโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ใช่การดื่มแอลกอฮอล์ แม้ว่าการปรากฏตัวในรายการ “The Tonight Show Starring Jimmy Fallon” ลิซ่าจะแนะนำส้มตำและเครื่องดื่มผสมดังกล่าวแก่พิธีกร และสอนคำว่า “หมดแก้ว” แต่สิ่งนี้ถูกจัดประเภทอย่างเป็นทางการว่าเป็นการกระทำส่วนตัว ไม่ใช่การส่งเสริมการขาย สถานที่ออกอากาศนอกประเทศไทยยังช่วยให้เรื่องนี้พ้นจากอำนาจโดยตรงของกฎหมายโฆษณาของไทย

จุดยืนนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อแคมเปญสาธารณสุขที่มุ่งเป้าไปที่การลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หากบุคคลที่มีชื่อเสียงระดับนานาชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่มีอิทธิพลอย่างมากในหมู่กลุ่มประชากรที่อายุน้อยกว่า สามารถแสดงการดื่มแอลกอฮอล์บนเวทีระดับโลกได้โดยไม่ถูกจำกัดด้วยกฎหมายโฆษณาภายในประเทศ ข้อความเกี่ยวกับการดื่มอย่างพอประมาณหรือการจำกัดการบริโภคก็จะเผชิญกับความท้าทายมากขึ้นในการตอกย้ำ จุดเน้นของกฎหมาย ตามที่นายแพทย์พัฒนาอธิบายไว้ ชัดเจนอยู่ที่เจตนาการโฆษณาและการเข้าถึงภายในประเทศ มากกว่าผลกระทบในวงกว้างจากการกระทำของบุคคลสาธารณะ แม้ว่าการกระทำเหล่านั้นจะเกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ไทยก็ตาม

ข้อโต้แย้งที่แข็งแกร่งที่สุดต่อการตีความนี้อาจมาจากผู้ที่มองว่าการปรากฏตัวดังกล่าว ไม่ว่าจะมีเจตนาใด ก็เป็นการส่งเสริมการขายโดยธรรมชาติ เนื่องจากมีคนดังเกี่ยวข้อง การกระทำของบุคคลสำคัญอย่างลิซ่าที่บริโภคเครื่องดื่มที่มีผลิตภัณฑ์ไทยในรายการที่มีผู้ชมจำนวนมาก อาจถูกมองว่าเป็นการโฆษณา โดยไม่คำนึงถึงคำจำกัดความทางกฎหมาย อย่างไรก็ตาม คำกล่าวของรัฐมนตรีให้ความสำคัญกับรายละเอียดของเจตนาทางกฎหมายและขอบเขตการออกอากาศทางภูมิศาสตร์มากกว่าการรับรู้ทั่วไปของอิทธิพล กรอบกฎหมายในกรณีนี้ ดูเหมือนจะต้องมีเจตนาโฆษณาที่ชัดเจนและแพลตฟอร์มการออกอากาศภายในประเทศจึงจะถือเป็นการละเมิด

เหตุการณ์นี้เผยให้เห็นถึงความตึงเครียดระหว่างลักษณะที่คงที่ของกฎหมายระดับชาติกับลักษณะที่ลื่นไหลและเป็นสากลของสื่อและอิทธิพลของคนดัง คำตัดสินของรัฐมนตรีสอดคล้องกับการอ่านตามตัวอักษรของกฎหมาย แต่ก็เน้นย้ำถึงขอบเขตที่จำกัดซึ่งกฎระเบียบสามารถจัดการกับปรากฏการณ์ที่อยู่เหนือกฎหมายภายในประเทศได้ ต้นทุนของการตัดสินใจนี้ในแต่ละวันตกอยู่กับนักการศึกษาด้านสาธารณสุข พวกเขาต้องเผชิญกับภูมิทัศน์ที่คำจำกัดความทางกฎหมายภายในประเทศถูกทดสอบโดยการมองเห็นในระดับสากล และเส้นแบ่งระหว่างการกระทำส่วนตัวกับการรับรองโดยนัยก็มีความละเอียดอ่อนมากขึ้นสำหรับผู้ชมทั่วโลก