เดิมพันหมื่นล้านดอลลาร์ Eutelsat ท้าชน Starlink กับบทเรียนเอกราชอวกาศยุโรป

ยุโรปกำลังเผชิญแรงกดดันสองด้านพร้อมกัน ด้านหนึ่งคือความจำเป็นเร่งด่วนในการมีโครงข่ายดาวเทียมวงโคจรต่ำของตนเองเพื่อรักษาความมั่นคงและอธิปไตยทางดิจิทัล แต่อีกด้านกลับติดหล่มความล่าช้าของระบบราชการรวมศูนย์ ซึ่งมักเริ่มต้นช้ากว่าภาคเอกชนสหรัฐฯ เสมอ

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา Eutelsat Group ผู้ให้บริการดาวเทียมลูกผสมฝรั่งเศส-อังกฤษ ซึ่งตั้งสำนักงานใหญ่ ณ เมือง Issy-les-Moulineaux ในกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เปิดเผยตัวเลขคาดการณ์รายได้เชิงพาณิชย์มากกว่า 10,000 ล้านยูโร หรือราว 11,100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในช่วงระหว่างปี 2032 ถึงปี 2040 การประเมินรายได้มหาศาลนี้วางอยู่บนบทบาทการเป็นหัวหอกของกลุ่มดาวเทียมวงโคจรต่ำ (LEO) รอบโลกในโครงการ IRIS ซึ่งสหภาพยุโรปหมายมั่นปั้นมือให้เป็นคู่แข่งสำคัญของเครือข่าย Starlink ของ Elon Musk

โครงการดังกล่าววางแผนส่งดาวเทียมขึ้นสู่อวกาศรวม 330 ดวง โดยกำหนดส่งดาวเทียมชุดแรกในปี 2029 และคาดว่าจะเริ่มให้บริการเบื้องต้นได้ตั้งแต่ปี 2030 เป็นต้นไป ทว่าเบื้องหลังตัวเลขรายได้ที่งดงาม คำถามสำคัญคือกรอบเวลาเช่นนี้จะสมจริงเพียงใดในสมรภูมิเทคโนโลยีที่หมุนเร็วกว่ากลไกทางการทูต

เดิมพันกับกรอบเวลาที่ทอดยาว

อุปสรรคสำคัญของโครงการ IRIS ไม่ใช่เรื่องเงินทุนหรือศักยภาพทางวิศวกรรมของ Eutelsat หากแต่อยู่ที่ระยะห่างระหว่างการวางแผนกับการใช้งานจริง ในขณะที่ Starlink เดินหน้าให้บริการเชิงพาณิชย์จนครองตลาดส่วนใหญ่ไปแล้ว ยุโรปกลับต้องรอจนถึงปี 2029 กว่าจะเริ่มส่งดาวเทียมดวงแรกขึ้นสู่วงโคจร และต้องใช้เวลาทอดยาวไปจนถึงช่วงปี 2032 ถึง 2040 จึงจะเริ่มเก็บเกี่ยวรายได้หลักหมื่นล้านดอลลาร์ตามเป้าหมาย

การคาดหวังให้โครงข่ายที่เพิ่งเริ่มต้นทำงานในปี 2030 เข้าไปแย่งชิงส่วนแบ่งจากระบบที่ผ่านการทดสอบภาคสนามและผูกขาดผู้ใช้งานทั่วโลกไปล่วงหน้าแล้ว ย่อมเป็นโจทย์ที่ยากลำบาก แม้ Eutelsat จะพยายามเสริมความพร้อมเชิงธุรกิจอย่างต่อเนื่อง แต่ความอุ้ยอ้ายของกลุ่มความร่วมมือระดับทวีปย่อมไม่อาจเทียบความคล่องตัวของบริษัทเอกชนเดี่ยวได้เลย ช่องว่างเวลาอีกเกือบครึ่งทศวรรษนับจากนี้จึงเป็นความเสี่ยงที่ยุโรปแทบควบคุมไม่ได้

ราคาของเอกราชที่ไม่มีทางลัด

ในมุมมองของผู้กำหนดนโยบายยุโรป การต้องพึ่งพาระบบสื่อสารของสหรัฐฯ และฝากอนาคตไว้กับการตัดสินใจของมหาเศรษฐีอย่าง Elon Musk ถือเป็นความล่อแหลมทางยุทธศาสตร์ที่ไม่อาจยอมรับได้ โครงการ IRIS จึงไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อแสวงหากำไรทางธุรกิจเพียงอย่างเดียว หากแต่ทำหน้าที่เป็นเบี้ยประกันความมั่นคงที่ยอมแลกมาด้วยต้นทุนมหาศาล

ทว่าความย้อนแย้งอยู่ตรงที่ กรมธรรม์ราคาแพงนี้จะยังไม่มีผลคุ้มครองอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยในอนาคตอันใกล้ การตั้งเป้ารายได้ 11,100 ล้านดอลลาร์ในทศวรรษหน้าอาจช่วยสร้างความมั่นใจให้นักลงทุนในระยะสั้น แต่ไม่อาจแก้ปัญหาการขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐานอวกาศของยุโรปในเวลานี้ได้ แผนการท้าชน Starlink จึงสะท้อนภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกของยุโรปอย่างชัดเจน นั่นคือการยอมจ่ายในราคาสูงลิ่วเพื่อแลกกับอิสรภาพที่อาจมาช้าเกินไป