ความเหลื่อมล้ำทางรายได้ของฟิลิปปินส์ท้าทายสมมติฐานเสถียรภาพระดับภูมิภาค

การสำรวจรายได้และค่าใช้จ่ายครัวเรือนล่าสุดจากสำนักงานสถิติแห่งฟิลิปปินส์ (PSA) ตามรายงานของ Rappler เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2026 เปิดเผยว่า รายได้เฉลี่ยต่อปีของครัวเรือนในฟิลิปปินส์อยู่ที่ 411,350 เปโซในปี 2025 อย่างไรก็ตาม ค่าเฉลี่ยระดับชาตินี้บดบังความไม่สมดุลระดับภูมิภาคที่ลึกซึ้ง ซึ่งยังคงกำหนดภูมิทัศน์ทางเศรษฐกิจของประเทศหมู่เกาะแห่งนี้ กรุงมาคาติมีรายได้เฉลี่ยสูงสุด ในขณะที่เมืองซัมโบอันกามีรายได้ต่ำสุด ซึ่งเน้นย้ำถึงช่องว่างทางเศรษฐกิจระหว่างลูซอน-มินดาเนา ช่องว่างที่สำคัญนี้ไม่ใช่เพียงปัญหาภายในของฟิลิปปินส์เท่านั้น แต่เป็นความท้าทายเชิงโครงสร้างที่ต่อเนื่องพร้อมนัยยะระดับภูมิภาค

ข้ออ้างหลักที่ว่าความเหลื่อมล้ำทางรายได้นี้เป็นจุดเปราะบางพื้นฐานสำหรับรูปแบบการพัฒนาของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นั้นขึ้นอยู่กับการสังเกตหลักสองประการ ประการแรก การกระจุกตัวของกิจกรรมทางเศรษฐกิจและความมั่งคั่งในศูนย์กลางเมืองที่เฉพาะเจาะจง ซึ่งเห็นได้จากตำแหน่งของมาคาติที่อยู่บนสุดของระดับรายได้ มักจะสัมพันธ์กับการด้อยพัฒนาของภูมิภาคชายขอบ การเติบโตของรายได้ของจังหวัดอีโลโคสนอร์เต ซึ่งระบุว่าเพิ่มขึ้นเกือบ 70% จากปี 2021 ถึง 2025 ส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการพึ่งพาการโอนเงินจากต่างประเทศและรายได้จากธุรกิจ แสดงให้เห็นถึงการพึ่งพาปัจจัยภายนอกมากกว่าเครื่องจักรทางเศรษฐกิจภายในที่หลากหลาย การเติบโตดังกล่าว แม้จะเป็นประโยชน์ในระดับท้องถิ่น แต่ก็ไม่ได้เปลี่ยนแปลงความไม่สมดุลในระดับภูมิภาคโดยพื้นฐาน และสามารถสร้างการพึ่งพาใหม่ได้

ประการที่สอง ช่องว่างระหว่างลูซอน-มินดาเนาชี้ให้เห็นถึงการขาดการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของชาติอย่างเหนียวแน่น ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ในอดีตขัดขวางการค้าและการลงทุนในภูมิภาคที่แข็งแกร่ง แม้ว่าเศรษฐกิจอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะมีความเหลื่อมล้ำในการพัฒนาภายในของตนเอง แต่ลักษณะภูมิประเทศที่เป็นหมู่เกาะของฟิลิปปินส์มักทำให้ช่องว่างดังกล่าวรุนแรงขึ้น ทำให้การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและการกระจายทรัพยากรอย่างเท่าเทียมเป็นเรื่องที่ท้าทายเป็นพิเศษ การคงอยู่ของภูมิภาคอย่างเมืองซัมโบอันกาที่ระดับรายได้ที่ต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญ บ่งชี้ว่าประชากรส่วนใหญ่อาจยังคงอยู่นอกระบบเศรษฐกิจที่เป็นทางการ ซึ่งจำกัดอำนาจการซื้อและความสามารถในการมีส่วนร่วมหรือได้รับประโยชน์จากโครงการริเริ่มทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค

ข้อโต้แย้งแย้งว่าความเหลื่อมล้ำทางรายได้ดังกล่าวเป็นขั้นตอนปกติในเศรษฐกิจกำลังพัฒนา และความมั่งคั่งที่กระจุกตัวอยู่ในศูนย์กลางทางเศรษฐกิจในที่สุดจะสร้างผลประโยชน์ที่กระจายไปทั่ว อย่างไรก็ตาม ลักษณะที่ยั่งยืนของช่องว่างลูซอน-มินดาเนา ซึ่งมีหลักฐานจากการค้นพบของ PSA ชี้ให้เห็นว่าผลประโยชน์ที่กระจายไปทั่วนี้ไม่เพียงพอหรือถูกขัดขวางเชิงโครงสร้าง ยิ่งไปกว่านั้น ข้อเท็จจริงที่ว่าครอบครัวชาวฟิลิปปินส์ 2.7 ล้านครอบครัวประสบภาวะอดอยากในไตรมาสแรกของปี 2023 ตามรายงานของ SWS และ Rappler ในเดือนพฤษภาคม 2023 ขัดแย้งโดยตรงกับแนวคิดของการกระจายทางเศรษฐกิจที่ก่อให้เกิดประโยชน์อย่างกว้างขวาง ความไม่มั่นคงทางอาหารในระดับสูงเช่นนี้ในบางส่วนของประชากรบ่อนทำลายเสถียรภาพพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับ การเติบโตของชาติและภูมิภาคอย่างยั่งยืน

สำหรับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกในวงกว้าง และโดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับเศรษฐกิจอย่างประเทศไทยที่ต้องการเสริมสร้างห่วงโซ่อุปทานระดับภูมิภาคและบูรณาการตลาดแรงงาน ความเหลื่อมล้ำภายในฟิลิปปินส์เหล่านี้ถือเป็นข้อจำกัด ภูมิภาคที่มีการแตกแยกทางเศรษฐกิจภายในอย่างมีนัยสำคัญย่อมประสบปัญหาในการนำเสนอตลาดที่เป็นหนึ่งเดียวและยืดหยุ่น จากมุมมองทางภูมิรัฐศาสตร์ ความคับข้องใจทางเศรษฐกิจที่ต่อเนื่องยังสามารถสร้างพื้นฐานที่อุดมสมบูรณ์สำหรับความไม่มั่นคงภายใน ซึ่งอาจทำให้ท่าทีด้านความมั่นคงในภูมิภาคซับซ้อนยิ่งขึ้น ความสามารถของฟิลิปปินส์ในการบรรลุการกระจายความมั่งคั่งและโอกาสที่เป็นธรรมมากขึ้น ถือเป็นขีดความสามารถ ไม่ใช่เพียงแค่การสังเกตทางสถิติ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อความยืดหยุ่นและศักยภาพของอาเซียนในฐานะหน่วยงานรวม ความท้าทายยังคงอยู่ในการเปลี่ยนผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่กระจัดกระจายให้กลายเป็นความเจริญรุ่งเรืองระดับชาติที่แพร่หลาย ซึ่งเป็นงานที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข