สมาชิกสมทบ: ท่าทีใหม่ของยุโรปและเสียงสะท้อนในเอเชีย

ข้อเสนอที่ประกาศเมื่อวันพุธที่ผ่านมา เพื่อจัดตั้งแคนาดาให้เป็นสมาชิกสมทบรายแรกของสหภาพยุโรป ถือเป็นจุดสำคัญในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป เออร์ซูลา ฟอน เดอร์ ไลเอิน ได้นำเสนอแนวคิดนี้ในฝรั่งเศส ซึ่งตามมาด้วยการแสดงความกระตือรือร้นจากนายกรัฐมนตรีแคนาดา มาร์ค คาร์นีย์ ในขณะที่คำถามเร่งด่วนสำหรับชาวแคนาดาเกี่ยวข้องกับความหมายของการจัดสรรนี้ต่อการใช้ชีวิต การทำงาน หรือการเดินทางทั่วยุโรป แต่ผลกระทบที่กว้างขึ้นสำหรับรัฐต่างๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะประเทศไทย ควรได้รับการพิจารณา

ในอดีต การจัดระเบียบอิทธิพลระดับโลกมักเกี่ยวข้องกับกลุ่มและพันธมิตรที่ชัดเจน แนวคิดของ “สมาชิกสมทบ” สำหรับหน่วยงานอย่างสหภาพยุโรป นำเสนอหมวดหมู่ใหม่ ซึ่งเป็นความร่วมมือที่นายกรัฐมนตรีคาร์นีย์ยอมรับว่า "ยังคงต้องกำหนดรายละเอียด" ความยืดหยุ่นที่เกิดขึ้นใหม่นี้เป็นสิ่งที่เชื้อเชิญให้ภูมิภาคต่างๆ ที่คุ้นเคยกับการจัดการกับพลวัตระหว่างประเทศที่ซับซ้อนให้สังเกตการณ์อย่างใกล้ชิด

ประเทศไทย เช่นเดียวกับหลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้รักษาสมดุลความสัมพันธ์กับมหาอำนาจระดับโลกต่างๆ มานาน พร้อมกับเพื่อนบ้านในภูมิภาคผ่านอาเซียน ตัวอย่างของแคนาดาชี้ให้เห็นถึงรูปแบบที่เป็นไปได้สำหรับการบูรณาการอย่างมีโครงสร้าง แต่ไม่เต็มรูปแบบ กับสหภาพเศรษฐกิจหรือการเมืองขนาดใหญ่ แม้บางคนอาจมองว่าเป็น “ท่าทีที่ไม่เป็นอันตราย” สำหรับยุโรป ดังที่บทความความคิดเห็นของ The Guardian ชี้ให้เห็น แต่ความสำคัญเชิงสัญลักษณ์ในการกำหนดรูปแบบความสัมพันธ์ระดับโลกใหม่นั้นมีนัยสำคัญ

จากมุมมองของกรุงเทพฯ คำถามไม่ใช่เรื่องของการเลียนแบบเส้นทางเฉพาะของแคนาดา แต่เป็นการทำความเข้าใจแบบอย่างที่แคนาดากำลังสร้างขึ้น หากแคนาดา ซึ่งเป็นประเทศอธิปไตยที่มีความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์กับมหาอำนาจยุโรป แสวงหาและได้รับความร่วมมือที่ไม่เหมือนใครนี้ ก็แสดงให้เห็นถึงการแสวงหารูปแบบใหม่ของเสถียรภาพและอิทธิพลนอกเหนือจากรูปแบบการเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบแบบดั้งเดิมหรือสนธิสัญญาทวิภาคี มีรายงานว่านายกรัฐมนตรีคาร์นีย์ยังระบุว่าแคนาดาจะตัดสินใจเกี่ยวกับความร่วมมือของตนเอง แม้จะมีการวิพากษ์วิจารณ์จากบุคคลอย่างทรัมป์ที่เรียกข้อเสนอของสหภาพยุโรปว่า 'น่าหัวเราะ' สิ่งนี้ตอกย้ำถึงการยืนยันทางเลือกเชิงกลยุทธ์ที่เป็นอิสระภายในกรอบพหุภาคี

สำหรับประเทศไทย โมเดลที่เกิดขึ้นใหม่นี้อาจส่งผลต่อการวางกรอบการเจรจาเชิงกลยุทธ์ในอนาคต การธำรงรักษาเอกลักษณ์และอธิปไตยของชาติในขณะที่มีส่วนร่วมกับหน่วยงานที่ใหญ่ขึ้นนั้นยังคงเป็นการกระทำที่ละเอียดอ่อนและต่อเนื่อง การเป็นสมาชิกสมทบของแคนาดา ซึ่งยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น อาจนำเสนอภาพอนาคตที่ประเทศชาติต่างๆ แสวงหาความร่วมมือที่ละเอียดอ่อนและปรับให้เข้ากับมหาอำนาจที่มีอยู่มากขึ้น แทนที่จะถูกจำกัดด้วยทางเลือกแบบสองขั้ว สิ่งนี้บ่งบอกถึงการนิยามใหม่ที่เงียบงันว่าอะไรคือการ 'เข้าข้าง' ในโลกที่เชื่อมโยงถึงกันมากขึ้นแต่ก็แตกแยกมากขึ้น ประโยชน์และพันธกรณีที่แน่นอนสำหรับแคนาดาอาจยังไม่ชัดเจนในวันนี้ แต่ข้อเท็จจริงของการจัดเตรียมนี้เองกำลังเปลี่ยนแปลงรูปแบบของการกำหนดและการเข้าถึงอำนาจระดับโลก